Wczoraj zakończyły się kluczowe konsultacje publiczne nad rządową Strategią Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Jako WRZOS zgłosiliśmy kompleksowe, systemowe postulaty, które mają na celu jedno: przejście od ciągłego „ratowania” projektów do budowania trwałej, silnej i odpornej infrastruktury społecznej w Polsce.
Nie chcemy rewolucji estetycznych – walczymy o ludzkie, stabilne i bezpieczne warunki działania dla tysięcy organizacji, które codziennie pomagają mieszkańcom na poziomie lokalnym i regionalnym.
1️⃣ Silne federacje to silny sektor i zrównoważony rozwój 🌐
-
Obszar: Wzmocnienie mechanizmów dialogu obywatelskiego i komunikacji pomiędzy trzecim sektorem a administracją.
-
Co proponujemy? Uznanie federacji i związków regionalnych za kluczowy element infrastruktury kraju. Finansowanie federacji nie może być zwykłym grantem projektowym. Musi stać się stałym finansowaniem infrastruktury udziału NGO w życiu publicznym (sekretariat, konsultacje, rzecznictwo).
-
Dlaczego to ważne? Bez silnych federacji regionalnych głos organizacji z mniejszych miejscowości, obszarów wiejskich i regionów peryferyjnych jest niesłyszalny na poziomie wojewódzkim i krajowym. Badania Klon/Jawor pokazują, że choć 84% zrzeszonych organizacji widzi ogromne korzyści ze współpracy, to wciąż większość sektora działa w rozproszeniu. Musimy to zmienić, budując mechanizmy oparte na danych i standardach OECD.
2️⃣ Lokale i infrastruktura to fundament stabilności 🏢
-
Obszar: Wzmocnienie potencjału i stabilności finansowej organizacji pozarządowych.
-
Co proponujemy? Wdrożenie lokalnych polityk lokalowych dla NGO oraz społecznego wykorzystania zasobów publicznych. Pustostany, lokale komunalne, ale też szkoły (program „szkoła po godzinach”) czy biblioteki powinny stać się otwartymi, bezpiecznymi hubami obywatelskimi dla działań społecznych i partycypacyjnych.
-
Dlaczego to ważne? Stabilność NGO to nie tylko dotacje. Organizacje potrzebują bezpiecznych przestrzeni do pracy, spotkań z mieszkańcami i świadczenia usług. Brak jasnych zasad rodzi uznaniowość. Dostęp do niekomercyjnych i bezpiecznych przestrzeni to także kwestia równościowa – kluczowa m.in. dla organizacji pracujących z grupami wrażliwymi, seniorami czy osobami doświadczającymi przemocy.
3️⃣ Finanse oparte na odporności, a nie na „projektozie” 💰
-
Obszar: Wzmocnienie potencjału i stabilności finansowej organizacji pozarządowych.
-
Co proponujemy? Całkowitą zmianę logiki finansowania sektora:
-
Koniec z automatycznym wymogiem finansowego wkładu własnego.
-
Legalna możliwość tworzenia nadwyżki statutowej z działalności odpłatnej (inwestowanej w zespół, lokal, rozwój) i wprowadzenie kategorii „odpłatnej działalności misyjnej”.
-
Oficjalne uznanie rezerw statutowych za element odpowiedzialnego zarządzania (wzorem Irlandii).
-
Wprowadzenie zasady “Think Small First” dla NGO – zróżnicowanie obowiązków sprawozdawczych i kontrolnych na organizacje mikro, małe, średnie i duże (wzorem Belgii czy Włoch), tak aby procedury nie zabijały małych, lokalnych stowarzyszeń.
-
-
Dlaczego to ważne? Dane są alarmujące: według Klon/Jawor (2024) odsetek organizacji mających problem z płynnością finansową wzrósł z 40% do aż 51%. NGO tworzą w Polsce ponad 153 tysiące pełnoetatowych miejsc pracy. Niestabilność finansowa sektora bezpośrednio uderza w ciągłość usług społecznych dla najbardziej potrzebujących mieszkańców.
🗳️ Co dalej?
Konsultacje formularzowe dobiegły końca, ale nasz proces rzecznicy dopiero się rozpoczyna. Będziemy pilnować, aby głos organizacji parasolowych i regionalnych partnerów został realnie uwzględniony w ostatecznym kształcie dokumentu, zgodnie z zasadą dawania informacji zwrotnej przez administrację publiczną.
