Podkarpacka Wspólnota Organizacji Socjalnych, a rozwój aktywności społecznej obywateli województwa podkarpackiego.

Aktywność społeczna obywateli najlepiej wyraża się poprzez tworzenie zrzeszeń, organizacji czy niesformalizowanych grup obywatelskich, bądź też okresowe zaangażowanie grupy mieszkańców do podjęcia określonych działań.
Dzieje się tak, dlatego, gdyż obywatele zrzeszając się uzyskują wzrost skuteczności podejmowanych przez siebie działań, wzajemnego wsparcia, większe możliwości finansowe oraz możliwość efektywniejszego oddziaływania na decydentów.
Na podstawie danych Banku Informacji o Organizacjach Pozarządowych KLON/JAWOR, zauważyć można, że liczba organizacji w województwie Podkarpackim znacznie odbiega od średniej ogólnopolskiej, (patrz internet: http://www.klon.org.pl/html/bazy.html) wykazując się również nierównomiernym rozmieszczeniem na mapie województwa podkarpackiego.
Ponad 60 % wszystkich organizacji w województwie Podkarpackim to organizacje pomocowe - w zakresie szeroko rozumianej pomocy społecznej, działające na rzecz ochrony słabszych grup społecznych. Wskaźnik ten sytuuje się znacznie powyżej średniej krajowej (ok. 30%), co jest zrozumiałe ze względu na niskie dochody mieszkańców województwa.
Ten obszar aktywności społecznej wymaga jednak wzmocnienia z uwagi na różne jego problemy i słabości, że wspomnimy jedynie o oparciu aktywności organizacji pozarządowych na działaniach pojedynczych osób - liderów tych organizacji, angażujących się często w kilka inicjatyw jednocześnie, angażowaniu się w inicjatywy niewielkich grup obywateli, niedostatku finansowym na działalność statutową, przekonaniu o niskiej skuteczności działań społecznych....wreszcie braku sprawnej komunikacji pomiędzy władzą publiczną, a obywatelami oraz pomiędzy samymi organizacjami pozarządowymi, a także wynikający stąd brak harmonijnej i przejrzystej współpracy w rozwiązywaniu trudnych problemów społecznych
Mając na uwadze te okoliczności rozwoju ruchów społecznych na terenie województwa Podkarpackiego oraz coraz częściej zgłaszaną potrzebę budowania reprezentacji tych organizacji na szczeblu regionalnym powstała inicjatywa Podkarpackiej Wspólnoty Organizacji Socjalnych - platformy spotkania z drugim człowiekiem zaangażowanym w działalność społeczną.
A zaczęło się od inaugurującego przedsięwzięcie spotkania multiplikatorów z województwa Podkarpackiego, które odbyło się 15 lutego 2001r. w Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych w Rzeszowie. Spotkanie to odbyło się z inicjatywy WRZOS, który realizował projekt w ramach "Akcji Człowiek".
Inicjatywę postanowiono kontynuować, mimo przejściowych trudności, braku zaangażowania niektórych multiplikatorów, wyłaniając na spotkaniu w Przemyślu dnia 25 lipca 2001r. Grupę Inicjatywną Podkarpackich Organizacji Socjalnych, które podtrzymały wolę tworzenia wspólnej reprezentacji.
Na I Regionalnym Spotkaniu Grupy Inicjatywnej ( 17 listopada 2001r. ) ustalono nazwę przyszłej organizacji, nie przesądzając jednak jej formy prawnej.
W dniach od 8 - 9 grudnia 2001r. w Krasiczynie k. Przemyśla odbyło się Ogólnopolskie i Regionalne Spotkanie nt. "Samopomocy", na którym zawarta została Umowa Partnerska pomiędzy 28 organizacjami socjalnymi z województwa Podkarpackiego w sprawie powołania Związku Stowarzyszeń "PoWOS".
Na tym spotkaniu była okazja wysłuchania ciekawych wystąpień zaproszonych gości; w tym z Niemiec - Pana Wolfganga Thila, reprezentującego Parytetowy Związek Socjalny Berlina, Pana Zdzisława Banata - Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego Województwa Podkarpackiego, Pana Andrzeja Jurosa - ówczesnego prezesa Wspólnoty Roboczej Związku Organizacji Socjalnych w Warszawie, czy Pana Krzysztofa Balona - Dyrektora Placówki Koordynacyjno - Doradczej Niemiecko - Polskiej Współpracy Socjalnej.
Grupa Inicjatywna Podkarpackich Organizacji Socjalnych nawiązywała liczne kontakty z przedstawicielami administracji publicznej z terenu województwa, szukając tamże poparcia dla inicjatywy, co spotykało się ze zrozumieniem i aprobatą, głównie ze względów praktycznych. Dalsze spotkania - regionalne konferencje; 16 - 17 marca 2002r. w Iwoniczu Zdroju, 25 - 26 maja 2002r. w Mielcu, umacniały przekonanie o słuszności obranej drogi, mimo próby storpedowania inicjatywy poprzez jej rozszerzenie o organizacje niewiele mające wspólnego z sferą socjalną, w tym o organizacje o charakterze komercyjnym.
Nie zaniedbano też kontaktów z partnerami z Niemiec, uczestnicząc w maju 2002r. w spotkaniach w Berlinie, gdzie nadążyła się okazja m.in. do bliższego poznania zasad funkcjonowania organizacji socjalnych w ramach Parytetowego Związku.
W dniach 28 -30 czerwca 2002r. w Postołowie k. Leska odbyło się spotkanie szkoleniowe, na którym zorganizowano równocześnie Zebranie Założycielskie Związku Stowarzyszeń "PoWOS", na którym powołano Związek Stowarzyszeń - Podkarpacka Wspólnota Organizacji Socjalnych w Rzeszowie. Uchwalono Statut organizacji oraz powołano organy Związku, a także wybrano Komitet Założycielski, który swoimi działaniami doprowadził do rejestracji Związku w dniu 27 listopada 2002r.
Tak, więc w okresie niespełna 2 lat udało się doprowadzić do rejestracji sądowej Związku, co odzwierciedla dużą determinację tych organizacji, które patrząc w przyszłość widziały niezbędność powołania do życia swojego reprezentanta na szczeblu regionalnym.
Celami PoWOS są:
1. Tworzenie płaszczyzny współpracy pozarządowych organizacji socjalnych;
2. Wykonywanie i promowanie współpracy pozarządowych organizacji socjalnych
z organami administracji publicznej;
3. Wspieranie rozwoju organizacji socjalnych w regionie podkarpackim;
4. Udzielanie wszechstronnej pomocy organizacjom członkowskim w wypełnianiu
ich zadań statutowych;
5. Świadczenie pomocy charytatywnej - koordynacja na rzecz zwalczania biedy.

PoWOS realizuje swoje cele w szczególności poprzez:
1. Integrację i wspieranie organizacji członkowskich;
2. Prowadzenie działalności informacyjnej z zakresu problematyki pomocy socjalnej;
3. Badanie potrzeb rynku usług socjalnych - współuczestnictwo w diagnozie problemów społecznych;
4. Szkolenia, seminaria, konferencje, forum;
5. Promowanie różnorodnych form organizacji i wykonywania usług socjalnych;
6. Organizowanie wymiany doświadczeń organizacji pozarządowych w obszarze socjalnym wewnątrz związku, jak i z innymi organizacjami, związkami, instytucjami krajowymi i zagranicznymi;
7. Inicjowanie, koordynowanie, a także prowadzenie obsługi administracyjno -biurowej realizowanych programów własnych i wspólnych;
8. Inicjowanie i uczestnictwo w realizacji programów prowadzonych z udziałem partnerów krajowych i zagranicznych;
9. Współpraca z organami administracji publicznej w kraju i zagranicą w płaszczyźnie szeroko rozumianej problematyki socjalnej oraz w sprawach odnoszących się do działalności organizacji członkowskich;
10. Doradztwo i poradnictwo organizacyjne członkom związku;
11 .Promowanie i wspieranie pracy wolontariuszy;
12. Reprezentowanie na zewnątrz interesów organizacji członkowskich;
13. Rozdział środków pomocy finansowej lub rzeczowej przeznaczonej na cele socjalne pomiędzy organizacje członkowskie;
14. Włączenie się do przedsięwzięć przeobrażania struktury pomocy społecznej w regionie podkarpackim;
15.Pozyskiwanie środków finansowych ze źródeł krajowych i zagranicznych z przeznaczeniem na działalność własną oraz działalność wspieranych niezależnych organizacji socjalnych.

Z tymi celami i sposobami ich realizacji organizacje członkowskie identyfikują się oraz takiego działania od Związku Stowarzyszeń oczekują, - przy czym ma to być oparte o aktywność i możliwości organizacji członkowskich w myśl zasady "duży i lepszy pomaga małemu i słabszemu".

PoWOS ma również ambicje rozwijania współpracy z podobnymi organizacjami zagranicznymi - kontakty z organizacjami Parytetowymi Związków Socjalnych z Niemiec. W dniach od 13 - 17 września 2002r. PoWOS gościł na Podkarpaciu reprezentantów organizacji członkowskich Parytetowego Związku Socjalnego Turyngii, dzięki czemu niektóre organizacje członkowskie PoWOS już wkrótce będą mogły nawiązać partnerską współpracę z organizacjami niemieckimi mającymi podobne cele działania.
W tej sprawie została podpisana umowa - porozumienie kooperacyjne, mające m.in. na celu wspomożenie rozwoju organizacji socjalnych na terenie województwa Podkarpackiego, poprzez współfinansowanie Punktów Konsultacyjno - Doradczych w Rzeszowie, Przemyślu, Mielcu i Krośnie.

Dodać chciałbym też, że mimo prawnych zapisów dot. współpracy administracji publicznej z III sektorem w rozwiązywaniu różnych problemów społecznych, jest z tym na terenie województwa Podkarpackiego... różnie.
W dużej mierze zakres i jakość tej współpracy zależy jeszcze ciągle od indywidualnej postawy urzędnika samorządowego, jego zrozumienia roli organizacji pozarządowych i ich możliwości. Zazdrosna obrona swych kompetencji, w tym dyspozycji publicznymi środkami finansowymi buduje często zależności pomiędzy podmiotami, które winny być partnerami w rozwiązywaniu trudnych problemów społecznych, na zasadzie dysponent - klient. Nie służy to rozwojowi aktywności społecznej - budowaniu małych ojczyzn.

Są też dobre przykłady współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, gdyż zlecane tym organizacjom zadania są wykonywane taniej i lepiej - takie przekonanie ma swoje uzasadnienie, w lepszym przygotowaniu pracowników organizacji do realizacji niektórych zadań, szybszym reagowaniu przez nich na problemy swoich klientów - często znając problem z autopsji są po prostu skuteczniejsi. Takie sytuacje mają miejsce tam gdzie organizacje pozarządowe są już rzeczywistym partnerem administracji publicznej w związku z uregulowaniem tych relacji i zasad współpracy stosownymi uchwałami rad gmin.

Skuteczność pomocy społecznej zależy więc po części od jakości współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, w tym od partnerskiego ich traktowania ze wszystkimi konsekwencjami takiego układu, również egzekwowania określonej, wymaganej jakości usług świadczonych przez te organizacje - ale też równości w dostępie do środków publicznych na realizacje zadań społecznych.

Dość powiedzieć, że np. w Niemczech usługi socjalne są realizowane w ponad 50 % przez organizacje III sektora, w Polsce zaś ledwie w kilku procentach, co może zakreślać perspektywę rozwoju organizacji socjalnych w Polsce, przez co również perspektywę rozwoju aktywności społecznej obywateli. Dlatego też jedną z perspektyw rozwoju organizacji członkowskich PoWOS upatrujemy w wspólnych przedsięwzięciach, mających za zadanie całościowe, komplementarne oddziaływanie na środowiska zagrożone wykluczeniem społecznym, w szczególności rodziny bezrobotne z całym kompleksem wynikających stąd problemów.